Strony: [1]   Do dołu
  Drukuj  
Autor Wątek: Ostatnia Ekspedycja Franklina  (Przeczytany 12329 razy)
Duddits
Gość
« : Marzec 01, 2011, 09:26:26 »

Zapraszam do lektury artykułu na temat tragicznej wyprawy sir Johna Franklina, która była inspiracją do napisania przez Dana Simmonsa powieści pt. Terror.

Część I

PRZEJŚCIE PÓŁNOCNO-ZACHODNIE

Ostatnia ekspedycja sir Johna Franklina była brytyjską wyprawą arktyczną z 1845 roku. Eksplorator i doświadczony oficer Królewskiej Marynarki Wojennej, sir John Franklin miał za sobą już trzy ekspedycje arktyczne, a w dwóch ostatnich pełnił rolę dowódcy. W wieku 59 lat został wyznaczony do czwartej ekspedycji, która za cel miała przeprawę przez Przejście Północno-Zachodnie. Przejście Północno-Zachodnie jest drogą morską z Europy do wschodniej Azji prowadzącą drogami wodnymi wewnątrz Archipelagu Arktycznego północnych obrzeży Kanady. Istnienie tego szlaku zostało teoretycznie udowodnione przez angielskich geografów w końcu XV wieku. Liczne lecz bezskuteczne próby przepłynięcia przejścia przyczyniły się do gruntownego poznania terenów arktycznych Ameryki Północnej. Wyprawa Franklina na statkach HMS Erebus i HMS Terror okazała się tragiczna w skutkach. Dwa statki utknęły skute lodem w cieśninie Wiktorii (Victoria Strait) w pobliżu Wyspy Króla Williama w kanadyjskiej Arktyce. Wszyscy uczestnicy wyprawy, 129 marynarz zaginęło....
Poszukiwanie przez Europejczyków skrótu drogą morską z Europy do Azji rozpoczął serią długich wypraw Krzysztof Kolumb (co odkrył doskonale wiemy). Pierwsza wyprawa miała miejsce w 1492 roku. Wyprawy te poszerzyły europejską wiedzę geograficzną na temat zachodniej półkuli naszego globu a szczególnie Ameryki Północnej do tego stopnia, że uwaga badaczy skierowała się głównie na Arktykę Kanady a w szczególności na Przejście Północno-Zachodnie. Pierwszym, który poszukiwał Przejścia Północno-Zachodniego był włoski żeglarz Giovanni Caboto (John Cabot) w 1497 roku, a następnymi byli m.in. sir Martin Frobisher, John Davis, Henry Hudson i William Baffin. W 1670 roku, do dalszych badań kanadyjskich wybrzeży i wewnętrznych mórz arktycznych włączyła się Kompania Zatoki Hudsona (Hudson's Bay Company), korporacja handlowa powstała w 1670 r. i działająca do dziś (kompania jest jednym z najstarszych przedsiębiorstw na świecie, powstała jako spółka łowiecka i handlu futrami, z czasem rozrastając się do olbrzymich rozmiarów. Dziś jest zaledwie średniej wielkości przedsiębiorstwem posiadającym kilka sieci domów towarowych działających w Kanadzie). W XVIII w., główni odkrywcy to James Knight, Christopher Middleton, Samuel Hearne, James Cook, Alexander MacKenzie i George Vancouver.
W 1804 r., drugi sekretarzem Admiralicji (urzędu sprawującego zwierzchnictwo nad marynarką wojenną) został sir John Barrow, który zaczął naciskać Królewską Marynarkę Wojenną Wielkiej Brytanii aby ponownie obrała za cel odkrycie Przejścia Północno-Zachodniego, kierując się wybrzeżami północnej Kanady w kierunku Bieguna Północnego. Przez następne cztery dekady, wyprawy takich eksploratorów jak sir John Ross, David Buchan, sir William Edward Parry, Frederick William Beechey, sir James Clark Ross, sir George Back, Peter Warren Dease oraz Thomas Simpson okazały się bardzo produktywne w eksploracji przybrzeżnych terenów północnej Kanady lecz nie osiągnęły głównego wytyczonego celu. Wśród tych badaczy był także John Franklin, drugi dowódca wyprawy do Bieguna Północnego na statkach Dorothea i Trent z 1818 roku i pierwszy dowódca wypraw z lat 1819-22 (Coppermine Expedition) i 1825-27.

CZŁOWIEK, KTÓRY ZJADŁ WŁASNE BUTY

Sir John Franklin urodził się w Spilsby, małym miasteczku w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie Lincolnshire położonym w regionie East Midlands w środkowej Anglii. Wykształcenie zdobył w szkole imienia króla Anglii Edwarda VI Tudora (KEVIGS - King Edward VI Grammar School) w Louth (Lincolnshire). John Franklin był dziewiątym z dwanaściorga dzieci. Jedna z jego sióstr była matką Emily Tennyson, która została żoną znanego angielskiego poety Alfreda Lorda Tennysona.
Ojciec Franklina początkowo sprzeciwiał się zainteresowaniu swojego syna karierą na morzu. Z niechęcią zgodził się na pierwszą podróż morską Franklina na statku handlowym. Owy "próbny rejs" umocnił tylko determinację Franklina. W wieku 14 lat, jego ojciec zapewnił mu miejsce na pokładzie 64-działowego żaglowca marynarki wojennej Wielkiej Brytanii HMS Polyphemus. Franklin uczestniczył później w paru historycznych podróżach i bitwach morskich m.in. w bitwie o Kopenhagę (2 kwietnia 1801 r.; dowódcą admirała Hyde Parker), wyprawie badawczej na pokładzie HMS Investigator (1802 r.; dowódcą komandor Matthew Flinders; okręt jako pierwszy opłynął Australię) oraz w bitwie pod Trafalgarem (21 października 1805 r.; kluczowa bitwa morska wojen napoleońskich pod dowództwem admirała Horatio Nelsona) i w bitwie pod Nowym Orleanem (8 stycznia 1815 r.; dowódcą generał Edward Pakenham).

Pierwszą wyprawą pod dowództwem Franklina była wspomniana Coppermine Expedition w latach 1819?1822. Coppermine Expedition była lądową ekspedycją z Zatoki Hudsona (Hudson Bay) położnej na północnym wybrzeżu Kanady, w dół rzeki Coppermine do ujścia do Oceanu Arktycznego (najmniejszy i najpłytszy a być może również najmłodszy ocean na Ziemi, uznawany dawniej za część Oceanu Atlantyckiego). W latach 1819 i 1822 stracił jedenastu z dwudziestu mężczyzn ze swojej grupy. Większość zmarła z głodu, ale potwierdzone jest co najmniej jedno zabójstwo. Niektórych podejrzewano o kanibalizm. Ci, którzy przeżyli zostali zmuszeni przez głód do jedzenia porostów a nawet próbowali jeść własne skórzane buty. Wtedy właśnie John Franklin zdobył przydomek "człowieka, który zjadł własne buty"
W 1823 r., po powrocie do Anglii, Franklin ożenił się po raz pierwszy z brytyjską poetką Eleanor Anne Porden. Ich córka Eleanor Isabella, urodziła się w następnym roku. Eleanor Anne Porden zmarła na gruźlicę w 1825 roku. Jej zły stan zdrowia nie uniemożliwił jednak udziału jej męża w kolejnej wyprawie do Arktyki. Ta wyprawa, podróż w dół rzeki Mackenzie (najdłuższa rzeka w Kanadzie i drugi system rzeczny w Ameryce Północnej po Missisipi-Missouri) miała na celu zbadanie wybrzeża Morza Beauforta (część Oceanu Arktycznego). Wyprawa ta, lepiej przygotowana i wyposażona była zdecydowanie lepsza i bardziej udana niż ostatnia, podczas której Franklin otrzymała wspomniany wcześniej przydomek.
W dniu 29 kwietnia 1829 r. John Franklin otrzymał tytuł szlachecki od Króla Wielkiej Brytanii i Hanoweru, Jerzego IV Hanowerskiego. W dniu 5 listopada 1828 r. poślubił Jane Griffin (Lady Jane Franklin), przyjaciółkę swojej pierwszej żony i doświadczoną podróżniczkę. W dniu 25 stycznia 1836 r. został został uhonorowany przez Jerzego IV królewskim orderem The Royal Guelphic Order w klasie Knight Commander (KCH). Został także kawalerem Orderu Zbawiciela (najstarsze i najwyższe odznaczenie greckie) w klasie Grand Commander.
Warto wspomnieć, że w 1836 r. komandor sir John Franklin został mianowany gubernatorem Ziemi Van Diemen's (formalnie najwyższe stanowisko we władzy wykonawczej australijskiego stanu Tasmania), ale został odwołany ze stanowiska w 1843 roku. Popadł w spory z lokalnymi urzędnikami, którzy nie mogli się pogodzić z jego ludzkimi ideałami i jego próbami reformowania tasmańskiej kolonii karnej składającej się głównie z brytyjskich skazańców. Niemniej, cieszył się popularnością wśród ludzi zamieszkujących Tasmanię. Dziś jego pomnik dominuje pośrodku Hobart (miasto w Australii, stolica Tasmanii) w parku zwanym Franklin Square. Na cokole pomnika widnieje epitafium Alfreda Lorda Tennysona (wspomnianego wcześniej męża siostry Franklina):

    Not here! The white north hath thy bones and thou
    Heroic sailor soul
    Art passing on thine happier voyage now
    Toward no earthly pole

Jeśli podliczyć wszystkie dotychczasowe odkrycia licznych wypraw badawczych, nieznana część Arktyki Kanady zmniejszyła się do czworoboku o powierzchni ok. 181.300 km2. Właśnie ten obszar stał się celem ostatniej wyprawy Franklina w poszukiwaniu Przejścia Północno-Zachodniego na pokładach HMS Erebus i HMS Terror...
 
TERROR

HMS Erebus był okrętem flagowym wyprawy. To na jego pokładzie urzędował komandor sir John Franklin. Drugim biorącym udział w ekspedycji okrętem był HMS Terror, którego dowódcą został komandor Francis Rawdon Moira Crozier, drugi dowódca wyprawy odpowiadający tylko przed Franklinem. Był to jego drugi rejs na pokładzie tego statku. Francis Crozier urodził się we wrześniu 1796 r. w Irlandii w Banbridge (hrabstwo Down). Był jedenastym z trzynaściorga dzieci, piątym synem radcy prawnego Georga Croziera. Był nazwany na cześć przyjaciela ojca Croziera - hrabiego Francisa Rawdona-Hastingsa urodzonego w Irlandii brytyjskiego arystokraty, wojskowego i polityka. Wraz z braćmi Williamem i Thomasem uczęszczał do lokalnej szkoły w Banbridge. Mieszkał z rodziną w Avonmore Dom (zbudowanym przez jego ojca w 1792 r.) w centrum Banbridge. W wieku 13 lat, Crozier wstąpił na ochotnika do Królewskiej Marynarki Wojennej i w czerwcu 1810 r. dołączył do załogi okrętu HMS Hamadryad. W 1812 r. służył na nowym okręcie HMS Briton i w 1814 r. odwiedził Pitcairn, grupę 4 wysp leżących na Oceanie Spokojnym w Polinezji między Australią a Ameryką Południową, gdzie spotkał ostatnich żyjących buntowników z HMS Bounty (w roku 1790 do niezamieszkanej jeszcze wyspy dotarła część zbuntowanej załogi angielskiego okrętu HMS Bounty wraz z przywiezionymi z Tahiti kobietami i mężczyznami. Wkrótce po wylądowaniu marynarze spalili swój statek). W 1817 r. otrzymał certyfikat Mata (stopień wojskowy, funkcja między majtkiem a bosmanem) i w 1818 r. brał udział na statku Dotterel w podróży na Przylądek Dobrej Nadziei. W 1821 r. Crozier zgłosił chęć uczestnictwa w drugiej wyprawie Williama Edwarda Parry'ego w poszukiwaniu Przejścia Północno-Zachodniego na pokładzie HMS Fury i siostrzanego statku HMS Hecla. W 1824 r. ponownie z Williamem Edwardem Parry'm odwiedził Arktykę Kanady. W wyprawie tej na kanadyjskiej wyspie Somerset na Oceanie Arktycznym, należącym do Archipelagu Arktycznego stracili okręt HMS Fury. Okręt został uszkodzony przez lód podczas zimowania i został opuszczony 25 sierpnia 1825 roku. Po powrocie Crozier został awansowany do stopnia podporucznika w 1826 r. i w 1827 r. dołączył po raz kolejny, trzeci już raz do wyprawy pod dowództwem Parry'ego. Wyprawa za cel obrała dotarcie do Bieguna Północnego. Podczas swojej podróży Crozier stał się bliskim przyjacielem i powiernikiem badacza i odkrywcy sir Jamesa Clarka Rossa (największą zasługą Rossa było udowodnienie, iż Antarktyda jest lądem stałym a nie tylko lodową czapą wokół Bieguna Południowego). W 1827 r. został wybrany na członka Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego (Royal Astronomical Society) w nagrodę za zasługi w przeprowadzeniu cennych badań astronomicznych w jego trzech wyprawach z Parry'm. W 1831 r. został powołany do fregaty HMS Stag i służył u wybrzeży Portugalii gdy w kraju tym trwała wojna domowa. W 1835 r. dołączył do Jamesa Clarka Rossa jako zastępca dowódcy aby pomóc w poszukiwaniu dwunastu brytyjskich wielorybników zaginionych w Arktyce po starcie statku. Francis Crozier został w 1837 r. mianowany do stopnia komandora. W 1839 r. ponowie z Jamesem Clarkiem Rossem, jako drugi dowódca udał się w czteroletnią podróż badawczą do Arktyki na znanych nam już okrętach HMS Erebus i HMS Terror. Crozier płynął na pokładzie drugiego wymienionego okrętu i w 1841 r. został jego kapitanem. Erebus oraz Terror powróciły w 1843 roku. Kolejny rejs obu statków miał miejsce w roku 1845. Francis Rawdon Moira Crozier dołączył do sir Johna Franklina. Razem, wraz z 127 osobową załogą wyruszyli w swój ostatni rejs...
Zapisane
Duddits
Gość
« Odpowiedz #1 : Marzec 01, 2011, 09:30:22 »

Część II

WYPRAWA W GŁĄB PIEKŁA
              
Sir John Barrow miał już 82 lata i jego kariera sekretarza Admiralicji zbliżała się powoli do końca. Nie chciał jej jednak zakończyć nie odkrywając Przejścia Północno-Zachodniego i co za tym idzie Morza Polarnego znajdującego się wokół Bieguna Północnego. Zastanawiał się nad wyborem dowódcy wyprawy. Jego pierwszym wyborem był William Edward Parry lecz ten stwierdził, że jest już zmęczony arktycznymi podróżami i grzecznie odmówił. Tak samo postąpił James Clark Ross, który obiecał żonie, że skończy z Arktyką. Trzecia propozycja Barrowa - James Fitzjames - została odrzucona przez Admiralicję ze względu na jego młody wiek. Kolejny kandydat George Back był zbyt kłótliwy a Francis Crozier był Irlandczykiem niskiego urodzenia co wystarczył aby go pominąć. W takiej sytuacji dowódcą wyprawy ku niechęci Barrowa został 59-letni John Franklin...

Wyprawa miała się składać z dwóch statków, HMS Erebus i HMS Terror. Jak już dowiedzieliśmy się wcześniej oba okręty brały już udział w wyprawie arktycznej. Dowodzenie Erebusem pod czujnym okiem Franklina objął Fitzjames. Dowodzenie Terrorem objął po raz drugi w swoim życiu Crozier. Franklin otrzymał polecenie rozpoczęcia wyprawy 7 lutego 1845 roku.
HMS Erebus był okrętem o wyporności 378 ton, HMS Terror miał wyporność 331 ton. Oba okręty zostały należycie wzmocnione, adekwatnie do warunków panujących podczas arktycznego rejsu. Śruby i stery  w razie potrzebny mogły być chowane wewnątrz statków co było bardzo dobrym rozwiązaniem gdy ekspedycja miała utknąć w lodzie na okres zimowy. Okręty zostały wyposażone w najnowsze urządzenia ówczesnej techniki tj. silniki parowe. Dzięki nim możliwa była żegluga z prędkością 7,4 km/h bez rozwinięcia żagli. Silnik parowe zostały dostarczone przez londyńską kolej. Okręty posiadały także wewnętrzny system grzewczy co było dużym udogodnieniem dla marynarzy przebywających w arktycznym klimacie. W kajucie Franklina umieszczono pokaźną biblioteczkę zawierającą ponad tysiąc książek. Zdecydowaną większość załogi stanowili Anglicy, reszta marynarzy składała się przeważnie z Irlandczyków i Szkotów.
Osobnym tematem było zaopatrzenie obu okrętów w żywność, która powinna starczyć na trzy lata żeglugi. Żywność składała się na konwencjonalnie zakonserwowaną jak i na żywność puszkowaną. To właśnie żywność puszkowana przyczyniła się także także do zguby ekspedycji. Była ona ?załatwiana? w ostatniej chwili co zadecydowało o wybraniu oferty Stephena Goldnera. Oferta ta była dużo tańsza od innych a sam Goldner zobowiązał się do bardzo szybkiego zaopatrzenie okrętów w puszkowana żywność. Zamówienie oscylowało w liczbie ok. 8000 sztuk. Większość puszek spośród tych 8000 była poddana zbyt krótkiemu procesowi pasteryzowania. Co gorsze wszystkie puszki były niewłaściwie lutowe. Lutowano jej ołowiem, który po jakimś czasie przenikał w postaci stopionego wosku do żywności w dół powierzchni wewnętrznej zamieniając zawartość puszki w truciznę.

Ekspedycja licząca 24 oficerów i 110 marynarzy wyruszyła z Greenhithe, wisi w południowej Anglii (hrabstwo Kent, dystrykt Dartford). Podczas przystanku w Zatoce Disko w południowej części Morza Baffina u zachodnich wybrzeży Grenlandii na okręty  załadowano dziesięć wołów poddanych wcześniej ubojowi . Była to też okazja do ostatniego wysłania listów do najbliższych. Listy te zostały objęte w pewnym stopniu cenzurą zarządzoną przez Franklina. Nie mogły zawierać przekleństw i opisów pijaństwa. Pijaństwo było zakazane, przynajmniej na pokładzie Erebusa. Nie napisałem wcześniej, że Franklin był człowiekiem bogobojnym. Marynarze otrzymywali standardowe porcje rumu. Przed wypłynięciem pięciu marynarzy zostało oddelegowanych do domu. Głównie z powodu zatajenia przez nich złego stanu zdrowia. Okręty po wypłynięciu z Zatoki Disko były widziane na początku sierpnia 1845 r. na morzu Baffina w pobliżu cieśniny Lancastera przez statki wielorybnicze. Były widziane wtedy po raz ostatni....

Przez kolejne 150 lat dzięki innym wyprawom odkrywców i naukowców udało się złożyć w całość tragiczny przebieg ekspedycji. Oba okręty zimowały na przełomie zimy 1845/1846 na wyspie Beechey gdzie trzech członków załogi zmarło na gruźlice i zostało pochowanych. Następnie przed zimą we wrześniu 1846 r., Erebus i Terror zostały uwięzione w lodzie w pobliżu Wyspy Króla Williama, którą ówcześnie brano za część stałego lądu i nazywano Ziemią Króla Williama. Oba statki nigdy nie wypłynęły ponownie. Utkwiły w lodowym paku, który nie stopniał na lato 1847 i 1848 roku.
Według notatki z dnia 25 kwietnia 1848 r., okręty zimowały przy wyspie Króla Williama w zimach 1846/47 i 1847/48. Dwudziestu czterech marynarzy zginęło, sir John Franklin zmarł w dniu 11 czerwca 1847 r. Notatka (zawarta w dokumencie odnalezionym przez porucznika Williama Hobsona 5 maja 1859 roku) została sporządzona przez Fitzjamesa i Croziera na dzień przed opuszczeniem przez załogę uwięzionych okrętów. Wszyscy żyjący na dzień 26 kwietnia 1848 r. uczestnicy tragicznej ekspedycji wyruszyli w pieszą wędrówkę w kierunku rzeki Backa, której biegiem mieli podążać do stałego lądu północnych wybrzeży Kanady gdzie mieli nadzieję spotkać plemiona żyjących tam Eskimosów. Przed wymarszem nie żyło już dziewięciu oficerów (głownie z Erebusa) i piętnastu marynarzy. Nikt nie dotarł do celu. Większość, ok. 30-40 ludzi zginęło na północnym wybrzeżu kontynentu, setki mil od najbliższego przyczółka zachodniej cywilizacji. Reszta załogi zaginęła. Nigdy ich nie odnaleziono. Uczestnicy wyprawy, którzy nie zmarli na gruźlice w początkowym etapie podróży po Arktyce Kanady zginęli na wskutek ekstremalnych warunków atmosferycznych (hipotermia), chorób (głównie szkorbut), głodu i co za tym idzie w wyniku aktów kanibalizmu....

POSZUKIWANIA ZAGINIONEJ EKSPEDYCJI

Po dwóch latach bez żadnego kontaktu od ekspedycji Franklina, w Wielkiej Brytanii zaczęły narastać obawy społeczne o los wyprawy. Narastający niepokój wśród posłów parlamentu brytyjskiego, brytyjskich gazet jak i oczywiście w osobie Lady Jane Franklin wywierał coraz większe naciski na Admiralicje, aby ta wysłała ekspedycje ratownicze. Admiralicja w odpowiedzi na narastający niepokój opracowała trójelementowy plan ratowniczy wprowadzony w życie wiosną 1848 r., zakładający wysłanie trzech ekip ratowniczych. Pierwsza prowadzona przez sir Johna Richardsona i Johna Rae wyruszyła trasą lądową w dół rzeki Mackenzie do wybrzeży Arktyki Kanady. Dwie pozostałe wyprawy wyruszyły drogą morską przez Cieśninę Lancastera. Ponadto Admiralicja oferowała nagrodę w wysokości 20000 funtów za pomoc w odnalezieniu załogi dowodzonej przez sir Johna Franklina. Niestety ów trójelementowy plan nie przyniósł pożądanych rezultatów.
Lady Franklin, ruszyła z krucjatą na rzecz odnalezienia swojego męża... lub chociaż jego szczątków. W 1852 r. ukazał się zbiór ballad autorstwa Lady Franklin pod tytułem Lady Franklin's Lament (a.k.a. Lord Franklin lub The Sailor's Dream) upamiętniający poszukiwanie swojego męża. Dzięki Lady Franklin wielu ludzi dołączyło do poszukiwań. W 1850 r., jedenaście brytyjskich i dwa amerykańskie okręty popłynęły na Arktykę Kanady z misją poszukiwania szczątków pechowej ekspedycji. Pierwsze szczątki w tym resztki obozu z zimy 1845/46 znaleziono na wyspie Beechey. Były to groby trzech marynarzy zmarłych na gruźlicę, pospolitą w tamtych czasach chorobę, połączoną być może z zapaleniem płuc. Marynarze ci to: 20-letni John Torrington zmarły 1 stycznia 1846 r., 25-letni John Hartnell zmarły trzy dni później oraz 33-letni William Braine zmarły 3 kwietnia.. Ich ciała były doskonale zakonserwowane dzięki mroźnemu klimatowi. Dalej jednak nie było żadnych wieści o Franklinie i reszcie załogi z HMS Erebus i HMS Terror. W 1851 r. doniesiono o opowiedzianym przez Eskimosów widoku dwóch statków uwięzionych na ogromnej górze lodowej. Jeden ze statków został podniesiony przez lód do pozycji pionowej. Góra dryfowała w pobliżu Nowej Fundlandii. Początkowo sugerowano, że oba statki to zaginione Erebus i Terror jednak później stwierdzono, ze były to prawdopodobnie statki porzucone przez wielorybników.

W 1854 r., John Rae odkrył kolejny dowód ukazujący losy zaginionych mężczyzn. Dowiedział się od jednego z Eskimosów z plemienia Inuit (grupy rdzennych ludów obszarów arktycznych i subarktycznych Kanady), że w dniu 21 kwietnia 1854 r. widział w pobliżu mieściny  Pelly Bay (obecnie Kugaaruk) od 35 do 40 białych mężczyzn, którzy zmarli głodu w pobliżu ujścia rzeki Back. Inni Eskimosi potwierdzili tę historię. Z ich relacji wynikał także, że umierający marynarze dopuszczali się aktów kanibalizmu. Eskimosi wskazali wiele przedmiotów, które zostały zidentyfikowane jako należące do Franklina i jego ludzi. John Rae kupił od Eskimosów z Pelly Bay widelce i łyżki (kilka srebrnych), które zostały później uznane jako należące do Fitzjamesa, Croziera, Franklina i Roberta Osmera Sargenta, oficera na pokładzie Erebusa. Raport Rae został wysłany do Admiralicji, która w październiku 1854 r. wezwała HBC (Hudson's Bay Company) do wysłania dodatkowej ekipy w dół rzeki Backa w poszukiwaniu innych śladów pobytu Franklina i jego ludzi. Głównym odkryciem HBC było odnalezienie w lipcu 1855 r., dwóch kawałków drewna, jeden z napisem ?Erebus?, drugi z napisem ?Pan Stanley? (chirurg na pokładzie Erebus). Pomimo dokonanych odkryć Admiralicja nie planowała dalszych wypraw. Sprawy w swoje ręce ponownie musiała wziąć Lady Franklin, która po nieudanej próbie nakłonienia rządu do dalszych poszukiwań sama sfinansowała ekspedycje, na czele której stał Francis Leopold McClintock, który wypłynął z Aberdeen w dniu 2 lipca 1857 roku. McClintock odkrył na południowym wybrzeżu wyspy Króla Williama ludzki szkielet. Szkielet był wciąż ubrany a w kieszeniach jego ubrania znaleziono  dokumenty w tym świadectwo marynarza Henry?ego Peglara, kapitana bocianiego gniazda HMS Terror. Jednakże, ponieważ szkielet odziany był w mundur stewarda, bardziej prawdopodobne jest, że ?właścicielem? szkieletu był Thomas Armitage, steward z Terroru, który jedynie był w posiadaniu dokumentów Peglara. W innym miejscu odnaleziono łódź zawierającą dwa szkielety oraz pamiątki z wyprawy Franklina. W łodzi było dużo potrzebnego do przeżycia sprzętu oraz rzeczy codziennego użytku tj. buty, chustki jedwabne, pachnące mydła, gąbki, kapcie, grzebienie i wiele książek (wśród nich kopia The Vicar of Wakefield autorstwa Olivera Goldsmitha). Dwie wyprawy między 1860 i 1869 rokiem dowodzone przez Charlesa Francisa Halla, znalazły kolejne szczątki obozów, grobów i relikwii na południowym wybrzeżu Wyspy Króla Williama.

Miało miejsce jeszcze wiele ekspedycji mających na celu odnalezienie szczątków tragicznej ekspedycji pod dowództwem sir Johna Franklina., lecz późniejsze ekspedycje miały bardziej wymiar naukowy. W 1981 r. zespół naukowców kierowanych przez Owena Beattie, specjalistę antropologii fizycznej z Uniwersytetu Alberta w Kanadzie, rozpoczął serię badań naukowych nad grobami, organami zachowanych mumii i innymi fizycznymi dowodami pozostawionymi przez członków załogi w pobliżu Wyspy Króla Williama. Zgodnie z kanadyjskim prawem, badacze byli zobowiązani do potraktowania grobów ze szczególną opieką. Badacze musieli zadbać o to aby szkielety, ciała jak i nawet kamienie stanowiące kopce po badaniach znajdowały się dokładnie w takim samym miejscu i w takiej samej pozycji. Odsłonięte po blisko 150 latach ciała były doskonale zachowane dzięki wiecznej zmarzlinie. Naukowcy doszli do wniosku, że członkowie załogi, których groby zostały znalezione na Wyspie Beechey najprawdopodobniej zmarli na zapalenie płuc i gruźlicę, oraz przez zatrucie ołowiem, ze względu na źle lutowane puszki Goldnera (włosy i kości zmarłych wykazały wielokrotnie przekraczającą normę stężenia ołowiu). Specyficzne znaki na kościach odnalezionych przez
Leopolda McClintocka i porucznika Williama Hobsona dowodziły także o prawdziwości poglądów na temat aktów kanibalizmu. Kości zostały obgryzione... Badania nad wszystkimi odnalezionymi dowodami ekspedycji Franklina wskazują, że poza wspomnianymi już wcześniej czynnikami (chłód powodujący hipotermię, głód, zatrucia ołowiem, choroby w tym głównie szkorbut) należy dodać brak odpowiedniej odzieży i niedoświadczenie marynarzy w podróżach lądowych w ekstremalnie mroźnym klimacie.

Mimo tragicznego końca wyprawy sam Franklin uznany został w Wielkiej Brytanii za bohatera. Powstały liczne książki, utwory i portrety sławiące Franklina. W jego rodzinnym mieście Spilsby oraz w Londynie i Australii (Tasmania) powstały pomniki na jego cześć. Ostatnia ekspedycja Franklina jest przedmiotem wielu dzieł artystycznych, w tym piosenek, wierszy, opowiadań, powieści oraz dokumentów telewizyjnych.

Cała ta historia tragicznej ekspedycji dowodzonej przez sir Johna Franklina zainspirowała Dana Simmonsa do napisania znakomitej powieści pt. Terror, w której fakty historyczne połączył z mitologią Eskimoską co dało wspaniałe choć pełne grozy rezultaty. Powieść zapoczątkowała niewielka notka, wzmianka zaledwie o ekspedycji Franklina, którą Simmons znalazł w książce sir Ranulpha Fiennesa Race to the Pole: Tragedy, Heroism and Scott?s Antarctic opowiadającej o próbach dotarcia do bieguna południowego.

http://dansimmons.blogspot.com/
Zapisane
Master

*

sponsor forum
SPONSOR
FORUM



« Odpowiedz #2 : Sierpień 23, 2012, 16:18:07 »

To ja dorzucę link do anglojęzycznej wiki z opisem ekspedycji Franklina i (m.in.) portretami bohaterów: Franklina i Croziera  ;)

Zapisane
Strony: [1]   Do góry
  Drukuj  
 
Skocz do: